Diş Sıkma Problemi

Diş sıkma ve diş gıcırdatma (bruksizm), dişlerin istemsiz şekilde sıkılması veya birbirine sürtülmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Bruksizm uyku sırasında görülebildiği gibi gün içerisinde farkında olmadan çene kaslarının kasılması ve dişlerin birbirine bastırılması şeklinde de ortaya çıkabilir.

Diş sıkma bazı kişilerde uzun süre herhangi bir belirti oluşturmazken, şiddetli veya uzun süre devam eden durumlarda dişlerde aşınma, hassasiyet, dolgu ve restorasyonlarda kırılma, çene kaslarında ağrı ve sabahları çenede yorgunluk gibi şikâyetlere neden olabilir.

Dentsmile Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği'nde Üsküdar diş sıkma tedavisi planlanırken yalnızca hastanın dişlerini sıkıp sıkmadığına değil; dişlerde oluşan değişikliklere, çiğneme kaslarına, çene eklemine ve hastanın günlük ve gece şikâyetlerine birlikte bakılır.

Diş Sıkma Nelere Yol Açabilir?

Bruksizm sırasında dişler ve çiğneme sistemi normal fonksiyon sırasında karşılaştığından farklı ve tekrarlayan kuvvetlere maruz kalabilir.

Uzun süreli ve yoğun diş sıkma bazı hastalarda;

• Diş yüzeylerinde aşınma,

• Dişlerde hassasiyet,

• Dişlerde veya mevcut dolgularda çatlak ve kırıklar,

• Porselen ve diğer restorasyonlarda hasar,

• Çene kaslarında ağrı ve yorgunluk,

• Sabahları çene bölgesinde gerginlik,

• Şakak ve yüz bölgesinde kas kaynaklı ağrı,

• Çene eklemi çevresinde rahatsızlık

gibi problemlere eşlik edebilir.

Ancak dişlerdeki her aşınma veya çene bölgesindeki her ağrı bruksizm kaynaklı değildir. Bu nedenle tedavi öncesinde problemin kaynağının değerlendirilmesi önemlidir.

Diş Sıkma ve Gıcırdatma Neden Olur?

Bruksizmin tek bir nedeni bulunmaz.

Stres ve günlük yaşamda artan gerginlik özellikle uyanıklık sırasında çene kaslarının sürekli kasılı tutulmasıyla ilişkili olabilir. Ancak bütün bruksizm vakalarını psikolojik nedenlere veya strese bağlamak doğru değildir.

Uyku bruksizmi, uyku sırasında ortaya çıkan çene kası aktivitesiyle ilişkili farklı bir süreçtir. Bazı ilaçlar, sigara, yüksek miktarda kafein ve alkol tüketimi gibi faktörler de bruksizmle ilişkili olabilir.

Horlama, uykuda nefes kesilmesi veya gündüz belirgin uyku hali gibi şikâyetleri bulunan hastalarda uyku bozukluklarının da ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.

Bu nedenle diş sıkma tedavisinde yalnızca belirtinin değil, hastaya özgü olası etkenlerin de değerlendirilmesi gerekir.

Diş Sıkma Tedavisi Nasıl Yapılır?

Diş sıkma tedavisi hastanın şikâyetlerine ve ağız içerisindeki bulgulara göre planlanır. Her bruksizm hastasında aynı tedavinin uygulanması doğru değildir.

Tedavi planında;

• Kişiye özel oklüzal splint veya gece plağı,

• Gün içerisindeki diş sıkma alışkanlığının fark edilmesine yönelik düzenlemeler,

• Çene kaslarına yönelik egzersizler,

• Gerekli hastalarda fizik tedavi,

• Hekimin uygun gördüğü durumlarda ilaç tedavileri,

• Dişlerde meydana gelmiş aşınma ve kırıkların restorasyonu,

• Bruksizmle ilişkili olabilecek diğer faktörlerin değerlendirilmesi

gündeme gelebilir.

Özellikle gündüz diş sıkan hastalarda çenenin dinlenme pozisyonunun öğrenilmesi önemlidir. Normal dinlenme sırasında dudaklar hafifçe temas edebilir ancak dişlerin sürekli birbirine bastırılması gerekmez.

Gece Plağı Nedir?

Gece plağı, bruksizm nedeniyle dişlerin maruz kaldığı kuvvetleri yönetmek ve özellikle diş yüzeylerini aşınma ile mekanik hasardan korumak amacıyla kullanılan ağız içi apareylerden biridir.

Hastanın ağız ve diş yapısına göre ölçü veya dijital ağız içi tarama alınarak kişiye özel hazırlanabilir.

Gece plağının temel amaçlarından biri, uyku sırasında üst ve alt dişlerin doğrudan birbirine temasını kontrol ederek dişlerde meydana gelebilecek aşınma ve restorasyon hasarı riskini azaltmaktır.

Bazı hastalarda çiğneme kasları ve çene eklemiyle ilişkili şikâyetlerin yönetilmesinde de tedavi planının bir parçası olabilir.

Ancak gece plağı bruksizmi kesin olarak ortadan kaldıran bir tedavi değildir. Hastanın dişlerini ve mevcut restorasyonlarını korumaya ve bazı şikâyetlerin kontrolüne yardımcı olan bir yöntem olarak değerlendirilmelidir.

Gece Plağı Nasıl Hazırlanır?

Gece plağı uygulanmadan önce dişlerin, kapanışın, çene kaslarının ve gerekli durumlarda çene ekleminin değerlendirilmesi gerekir.

Hastanın ağız yapısına uygun ölçü veya dijital tarama alındıktan sonra kişiye özel bir aparey hazırlanır.

Gece plaklarında farklı materyaller ve tasarımlar kullanılabilir. Yumuşak, çift katmanlı veya sert materyallerden hazırlanan apareyler bulunmakla birlikte hangi plağın uygun olduğu yalnızca diş sıkmanın şiddetine göre belirlenmez.

Hastanın diş yapısı, mevcut restorasyonları, kapanış ilişkileri ve tedavinin amacı dikkate alınmalıdır.

Özellikle sert akrilik oklüzal splintler, uygun endikasyonda diş hekimi tarafından hazırlanıp kapanış ayarlamaları yapılarak kullanılabilir.

Hazır Gece Plağı mı, Kişiye Özel Gece Plağı mı?

Bruksizm için kullanılan apareyin hastanın dişlerine ve kapanışına uyumlu olması önemlidir.

Standart olarak satılan hazır plaklarla kişiye özel hazırlanan oklüzal splintler aynı değildir.

Kişiye özel gece plağında apareyin dişlere oturması, karşı çenedeki dişlerle temasları ve çene hareketleri hekim tarafından kontrol edilebilir. Kullanım sırasında da gerekli ayarlamalar yapılabilir.

Bu nedenle uzun süreli bruksizm tedavisinde gece plağının yalnızca “dişlerin arasına konulan bir koruyucu” olarak değerlendirilmemesi gerekir.

Gece Plağını Kimler Kullanabilir?

Gece plağı her diş sıkan kişiye otomatik olarak uygulanmaz.

Muayene sonrasında özellikle;

• Bruksizme bağlı diş aşınması bulunan,

• Dişlerinde tekrarlayan mekanik hasar görülen,

• Dolgu veya restorasyonlarını korumak gereken,

• Sabahları çene kaslarında belirgin gerginlik yaşayan,

• Uyku sırasında diş sıkma veya gıcırdatma öyküsü bulunan

uygun hastalarda gece plağı değerlendirilebilir.

Çene eklemi rahatsızlığı bulunan hastalarda ise kullanılacak apareyin türü ve tasarımı ayrıca önem taşır.

Gece Plağı Ne Kadar Süre Kullanılır?

Gece plağının kullanım süresi için bütün hastalarda geçerli “6 ay boyunca 7/24 kullanılmalıdır” gibi standart bir kural bulunmaz.

Bruksizm amacıyla hazırlanan plaklar çoğunlukla hekimin belirlediği şekilde uyku sırasında kullanılır. Bazı özel çene eklemi tedavilerinde farklı kullanım programları uygulanabilir.

Kullanım süresi ve günlük kullanım zamanı; plağın türüne, hastanın şikâyetlerine ve tedavinin amacına göre belirlenmelidir.

Ayrıca plakların belirli aralıklarla kontrol edilmesi önemlidir. Zaman içerisinde plakta aşınma oluşabilir veya dişlerle olan temas noktalarının yeniden ayarlanması gerekebilir.

Gece Plağı Kullanırken Kontrol Neden Önemlidir?

Oklüzal splint tedavisinde yalnızca plağın hazırlanması yeterli değildir.

Plağın ağız içerisindeki uyumu ve diş temasları belirli aralıklarla kontrol edilmelidir. Hastanın şikâyetlerindeki değişiklikler değerlendirilerek gerekli durumlarda aparey üzerinde düzenleme yapılabilir.

Özellikle uzun süre kontrol edilmeden kullanılan ve kapanışa uygun olmayan apareyler istenmeyen değişikliklere neden olabilir.

Bu nedenle gece plağının kullanım şekli ve takip aralıkları hastaya özel olarak belirlenmelidir.

Üsküdar'da Diş Sıkma ve Gece Plağı Tedavisi

Dentsmile Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği'nde Üsküdar diş sıkma tedavisi ve gece plağı uygulaması öncesinde dişlerin aşınma durumu, mevcut dolgular ve restorasyonlar, çiğneme kasları, kapanış ilişkileri ve gerekli durumlarda çene eklemi birlikte değerlendirilir.

Gece plağına ihtiyaç duyulan hastalarda ağız yapısına uygun kişiye özel aparey planlanır ve kullanım sürecindeki kontrollerle plağın uyumu takip edilir.

Bruksizm nedeniyle dişlerde aşınma veya restorasyon kaybı meydana gelmişse bu bölgelerin tedavisi de genel planlamaya dahil edilebilir.

Temel yaklaşımımız, diş sıkma problemi yaşayan her hastaya standart bir gece plağı vermek değil; bruksizmin oluşturduğu etkileri belirlemek, dişleri ve çiğneme sistemini korumak ve hastanın ihtiyacına uygun bir tedavi planı oluşturmaktır.